Grecy
| Grecy | |
 |
|
| J. Kapodistrias, Perykles, El Greco, A. Macedoński | |
| Liczebność ogółem | ok. 16 mln. |
| Regiony zamieszkania |  Grecja Cypr |
| Język | grecki |
| Religie | prawosławie |
Grecy to naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e.
Spis treści |
[edytuj] Starożytność
W starożytności Grecy dzielili się na wiele plemion, wśród których wyróżnia się kilka podstawowych grup: plemiona północno-zachodnie, do których zaliczali się Dorowie, następnie Jonowie i Achajowie (w tym Arkadyjczycy, Eolowie, Tessalowie, Beoci i Grecy z Cypru). Prawdopodobnie w czasie inwazji Dorów skolonizowali wybrzeże Azji Mniejszej, wywierając od tego czasu znaczny wpływ na kulturę innych ludów tego półwyspu. W VII i VI w. p.n.e. skolonizowali znaczną część basenu Morza Śródziemnego i Czarnego, przede wszystkim Sycylię i południową Italię. Od czasu podbojów Aleksandra Wielkiego rozprzestrzenili się na Bliskim Wschodzie, w licznych miastach między Egiptem (Aleksandria) a Baktrią. Grecy dzięki morskim podróżom i kolonizacji zetknęli się z cywilizacjami Wschodu, od których przejęli wiele osiągnięć. Po wojnach perskich ich stosunek do innych ludów uległ zmianie. Zaczęli uważać ich za barbarzyńców-ludzi niższego rzędu.
[edytuj] Czasy nowożytne
Obecnie Grecy skupiają się w przeważającej większości na terenie Grecji, gdzie są narodem państwowym i dominującą grupą etniczną. Poza Grecją rdzenną, zadomowioną ludnością są grupy Greków na Bliskim Wschodzie, w graniczącej z Grecją południowej części Albanii (Epir Północny) i w południowych Włoszech (Italogrecy). Oprócz tego, w wyniku intensywnej emigracji z Grecji i z obecnej Turcji, w czasach nowożytnych, liczne kolonie greckich emigrantów żyją w wielkich miastach Europy Zachodniej, Ameryki Północnej i Australii.
Kilkaset tysięcy chrześcijan greckiego pochodzenia, tzw. Ponti (starogreckie: Morze Czarne), ciągle jeszcze zamieszkuje Ukrainę, Rosję, Gruzję i Armenię. Ich językiem ojczystym jest rosyjski, lecz utrzymują więź także z Grecją. Z tej grupy pochodzą m.in. Jelena Isinbajewa (18-krotna mistrzyni świata w skoku o tyczce) oraz jej rywalka Swietłana Fieofanowa. Ta druga nosi nawet nazwisko bizantyńskiej cesarzowej Teofano. 15 040 radzieckich Greków i pewna liczba obywateli greckich została wysiedlona z Krymu w końcu czerwca 1944, wraz z Bułgarami i Ormianami.
- Kilkaset tysięcy muzułmanów, z tureckich wybrzeży Morza Czarnego posługuje się w domu językiem zbliżonym do starogreckiego. Wg badaczy tureckich, w prowincji Trabzon (Wschodnia Turcja) jest to aż 44% rodzin.
[edytuj] Grecy w Polsce
Po II wojnie światowej ok. czternastu tysięcy uchodźców greckich przyjechało do Polski. Część pozostała tu przez dziesięciolecia. Postrzegano ich jako powstańców, desperacko walczących o wolność, toteż przyjęto serdecznie. Wielu Greków współtworzyło potem polską kulturę i naukę. Powracali do ojczyzny po upadku rządów czarnych pułkowników w 1974 r. Drugie pokolenie były to zwykle rodziny mieszane, wychowywane w asymilacji z polskością. Wyjechali do Grecji w okresie, gdy licznie emigrowali tam także młodzi Polacy. Patrz także: Mniejszość grecka w Polsce.
[edytuj] Polacy w Grecji
Od kilkunastu lat zachodzi osiedlanie się dziesiątków tysięcy młodzieży polskiej w Grecji. Z początku w poszukiwaniu pracy, później jednak na stałe. Również przyjmowani są życzliwie. Sympatie polsko-greckie są wielowiekowe i polskie korzenie ma np. rodzina Papandreu, z której wywodziło się dwóch wielokrotnych premierów Grecji, kilku ministrów oraz obecny lider parlamentarnej opozycji. Założyciel rodziny był powstańcem styczniowym, następnie Polkami były jeszcze babki premierów.